Museum Tot Zover

Onlangs heb ik het museum Tot Zover bezocht welke is gevestigd in de voormalige directeurs of doodgraverswoning begraafplaats De Nieuwe Ooster in Amsterdam. Het museum is opgericht om onze culturele funaire ergfoed onder de aandacht te krijgen en bespreekbaar te maken in al zijn facetten.

Tot Zover wil hier op inspelen en is daarom ook meer dan alleen een museum met stukken om te bekijken. Het museum is ook een kenniscentrum, een ontmoetingsplek, een plek waar men leert over de dood en reflecteert op de dood, sterfelijkheid en het leven.

Bij binnenkomst van het museum werd ik heel welkom ontvangen door vrijwillig medewerker. Hij heeft mij vervolgens wegwijs gemaakt in het museum.

In het museum heb ik kunnen luisteren over tradities, rituelen en gebedsliederen van uitvaarten uit verschillende culturen als het Joodse, Chinese, Moslims, Katholieke en de Surinaamse cultuur. Wat mij opviel uit de interviews die ik beluisterde was dat de rituelen uit de verschillende culturen een overeenkomst met elkaar hebben. De overeenkomst zit in het begeleiden van de reis van de ziel naar het hiernamaals, door wierrook of een kaars te branden, offers te brengen bij de overledene, lampionnen te branden. Dat vind ik mooi en geeft mij een verbindend gevoel. Het draait uiteindelijk allemaal om liefde voor de overledene. Het invloed uitoefenen opdat de ziel van de overlede2ne zo vredig mogelijk mag gaan.

Prachtig en ook ontroerend vond ik de herinnering haarwerken van het haar van overledene. Haar staat symbool voor leven en liefde. Aan haar wordt vanouds een bijzondere kracht toegekend. Het haar van overledene wordt al vanaf de 17e eeuw verwerkt in kettingen, broches, oorbellen, ringen, medaillons en schilderijtjes. Vaak werd dit werkje door de naasten zelf gemaakt. Een mooi stukje huisvlijt. Het is een tastbare herinnering van de overledene welke je kan dragen of elke dag naar kan kijken. Tegenwoordig bewaren we soms een haarlokje van de overledene in een herinneringsdoosje of sierraad. We dragen het wel minder zichtbaar. Ik denk dat we het haarwerkje ook kunnen vergelijken met het vervaardigen van een beetje as van een overledene in een sierraad. Mensen vinden het nog steeds fijn om iets tastbaars van de overledene bij zich te dragen.

Ik vind de haarwerkjes / haarboeketjes in schilderijtjes eigenlijk een prachtige manier om iets tastbaars en moois te hebben van de overledene. Haar is zacht, mooi en straalt liefde uit als het mooi verwerkt is. Van mij mag deze rouwtraditie wel weer een nieuw leven ingeblazen worden.

De laatse jaren heeft de uitvaart in Nederland een enorme ontwikkeling gemaakt in het individualisme. Bijna alles kan in een uitvaart geregeld worden maar er valt nog een behoorlijke slag te slaan in het praten over de dood en de uitvaart. De dood is geen onderdeel van ons leven, behalve als deze om de hoek komt kijken. Dan moeten we er wat mee. In het museum stond de Dödlik grafkist van IKEA. Dödlik is de fictieve IKEA doodskist, die ontworpen is door Nelleke van Lomwel en Laura Hooreman. Ze creëerden in 2017 een hoax door instructiefolders van de Dödlik grafkist te verspreiden in de Ikea. Zou dat in de toekomst kunnen? Een doodskist kopen bij de bouwmarkt? Wat zou er gebeuren als er een hoek in de bouwmarkt wordt gecreeerd met artikelen voor een mooie uitvaart. ‘’Alles voor de dood’’ Zet het mensen aan het denken over de dood? Ik denk het wel. Het geeft gesprekstof en door er met elkaar over te praten geeft het inzicht en ontwikkeling. Ik denk dat als je een mooie collectie urnen erbij zou zetten het even wennen is maar dat het al snel went. En zo kan beetje bij beetje de dood meer bij het leven horen en zullen we er meer over praten. Een grafkist in de Ikea is wellicht een nog stap te ver maar wat een goede eyeopener. Daar moeten we toch iets mee. Wat denk jij? Ik hoor graag jou mening. Deze kan je mailen naar: info@flowuitvaart.nl of zet je mening op mijn socials.